بایدها و نبایدهای «کار جمعی» در ایران



به گزارش روز جمعه گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، در کل، دو نوع نگاه درونی و بیرونی نسبت به مساله کار جمعی ایرانیان وجود دارد؛ نگاه بیرونی، بیشتر در قالب سفرنامه هایی است که افراد خارجی نگاشته اند و نگاه درونی نیز از دریچه دیدگاه های خود ایرانیان نسبت به این مساله است. در تفسیر این دو نگرش باید یاد آور شد که هر دو نگاه، دارای مزایا و معایبی است. در زمینه معایب رویکردها می توان به برداشت های شخصی که کمتر مطالعات میدانی و عینی در آن دیده می شود اشاره کرد. همچنین مزایای این نگرش ها نشان دادن بخشی از رویه های رفتاری جامعه است.
هر چند در عصرِ مدرن تقسیم کار، رشد چشگیری پیدا کرده اما جهان امروز عرصه کارگروهی است و هر موسسه یا سازمان جهت رسیدن به موفقیت گریزی از کار گروهی ندارد. تجربه کشورهای پیشرفته نیز حاکی از آن است که کار جمعی در اولویت آنها قرار دارد.
بیشتر صاحبنظران متفق القول هستند که مهمترین عامل پیشرفت کشورها، نیروی انسانی است. زیرا ابزار، فناوری ها و غیره بدون وجود نیروی انسانی قوی و همدل نمی تواند توسعه را به همراه آورد. در واقع اتحاد و همکاری نیروی انسانی است که می‌تواند موانع پیشرفت را از میان بردارد.
البته این گزاره که ما چندان اهل کار گروهی و جمعی نیستیم، در ذهنیت اجتماعی جا افتاده است. سوالی که مطرح می شود این است که چرا ایرانی ها در کار گروهی ضعیف هستند و ریشه های آن چیست؟ البته همان گونه که پیشتر گفته شد نمی توان چنین امری را تعمیم داد، با این حال چنین ذهنیتی نشانگر وجود ضعف در زمینه کار جمعی در میان ایرانیان است.
در زمینه کار گروهی باید زمینه های روانشناختی، جامعه شناختی و مردم شناختی را مدنظر قرار داد. در زمینه شاخصه های کارگروهی از دریچه روانشناختی می توان به افزایش جرات ریسک کردن، افزایش احساس تعلق، تقویتِ مهارت حل اختلاف، کاهش فشار و استرس، استفاده از تجربیات دیگران، ایجاد اعتماد و ارتباط موفق، تقویت روحیه و دلگرمی در گروه و ایجاد ایده های قدرتمند اشاره کرد.
در زمینه رویکرد جامعه شناختی می توان به نظریه وجدان جمعی «امیل دورکیم» جامعه شناس فرانسوی، اشاره کرد. به اعتقاد این جامعه شناس، وجدان جمعی باعث می شود افراد کنار هم جمع شوند در واقع همان نیازهای مشترک، ارزش ها و هنجارهای جامعه و اعتقادات افراد است که در نهایت این اشتراک ها منجر به تقسیم کار اجتماعی می شود و این تقسیم کار زمانی به وجود می آید که افراد رفتارهای فردی و تخصصی خود را در یک جمع داشته باشند و مذهب، زبان و فهم مشترک از عوامل موثر اشتراک افراد است.
اعتماد، مهمترین پیش نیازی است که افراد را به داشتن تعامل دوسویه یا چندسویه تشویق می‌ کند. بسیاری از اندیشمندان اجتماعی، اعتماد را احساس یا برداشتی منطقی می‌ دانند که بر مبنای دید مثبت یا به عبارتی حسن ظن متقابل، منجر به تعاون و همکاری می ‌شود و تنها در این حالت است که انسان ها با داشتن طیفی گسترده از دیدگاه ها و منافع متفاوت قادر به حل مشکل های مشترک خواهند بود.
یکی از آفت هایی که در جامعه ایرانی دیده می شود این مساله است که افراد با در نظر گرفتن منفعت خود و بی اعتمادی به دیگری از کار جمعی خودداری و در صورت تشکیل کاری گروهی به اختلافات دامن می زده است.
از آن جایی که اعتماد اجتماعی و سیاسی در رابطه میان کارگزار و ساختار قوام و دوام می یابد؛ اگر این اعتماد خدشه دار شود، راه رسیدن به توسعه پایدار و همه جانبه بسته می شود و روند مشارکت رو به رکود می گذارد. هر چه مشارکت و فعالیت های گروهی در جامعه ای کاهش یابد به همان میزان انزوا طلبی و فردگرایی نیز افزایش می یابد و جامعه ای هم که گرفتار فردگرایی شود، نمی تواند به توسعه پایدار دست یابد.
نبود اطمینان افراد به نتیجه کار افراد دیگر، وسواس، کمال گرایی، خودشیفتگی و ضعف مهارت کار تیمی بخشی دیگر از دلایل شکل نگرفتن کار جمعی است. بسیاری از افراد فکر می کنند که کار و اثر خودشان از همه بهتر است، بنابراین، اجازه مشارکت به دیگران را نمی دهند و ترجیح می دهند که همه کار ها را خود انجام دهند.
یکی از راهکارهای مهم تقویت کار جمعی، افزایش حس مسوولیت پذیری و تعهد است. همچنین مشورت با دیگران و همکاری متقابل ما را از گزند ضررهای احتمالی مصون می‌دارد. البته باید این مساله را در نظر گرفت که بدون فعالیت های گروهی آگاهانه و هماهنگ، ممکن است ما کار یکدیگر را خنثی، تخریب و یا تکرار کنیم.
به نظر می رسد ایجاد باور به فرهنگ کار جمعی و حس مشارکت جمعی باید از مدارس شروع شود و یقین به این که مشورت و کارگروهی منجر به موفقیت می شود، عاملی در جهت حرکت به سمت پیشرفت است. در واقع با ایجاد چنین باوری افراد در بزرگسالی به سمت همکاری و کار جمعی جذب خواهند شد.

پژوهشم**458**
ایرنا پژوهش، کانالی برای انعکاس تازه ترین تحلیل ها، گزارش ها و پژوهش های خبری ایران وجهان، با ما https://t.me/Irnaresearchهمراه شوید.



انتهای پیام /*